4 - كسى كه مغزش ترمزاج است : مويش صاف ، به سرعت رويد و دير طاس مىشود ، حواسش تيره است ، زائده‌هايش زياد ، نزله‌هايش زياد ، خوابش گران است . 5 - كسى كه مغزش مزاج گرم و خشك دارد : فضول ندارد ، حواسش صاف است ، در بيدار ماندن خوددار است ، كم خواب است در اوايل عمرش ، مويش به سرعت رويد و موى قوى دارد و رنگ مويش سياه و پرچين و شكن است و بسيار زود طاس مىشود . اگر سرش را لمس كنى گرم است و خشك و رنگ پوست سرش به سرخى مىزند ، رنگ چشمش نيز به سرخى مايل است . در تصميم‌گيرى دودل است و در شروع كار شتابان است ، زودفهم است و حافظه‌اى خوب دارد ، كنشهاى روانىاش به سرعت انجام مىگيرد . 6 - كسى كه مغزش مزاج گرم و تر دارد : به شرطى كه گرم و ترى مزاج مغز بسيار بسيار از اعتدال دور نشده باشد ، رنگ رخساره زيبا ، رگها نمايان ، در بسايى گرم ، فضولش زياد و پخته ، موى صاف و مايل به شقر ( زعفرانى ) و دير طاس مىشود . گرمى و ترى بر او زود روى آرند . و اگر گرم و ترى مزاج مغزش بسيار از اعتدال دور شده باشد ، مورد يورش بيماريهاى متعدد قرار مىگيرد . بيماريهايى كه گوهر گنديده دارند ، زود بر او روى آرند . از گرما و سرما زود بيمار مىشود ، حواسش گران و تيره است ، ديدش ناتوان است ، همواره مىخوابد ، خوابهاى پريشان مىبيند . 7 - كسى كه مزاج مغزش سرد و خشك است : در لمس كردن سر سرد است . رنگش متغيّر و رگهاى سر و چشمانش ناپيداست . مويش به كندى رويد ، رنگ مويش سرخ مايل به سپيدى ( صهب ) و نازك است ، دير طاس مىشود و به‌ويژه اگر خشكى بر سردى چيره نباشد ، از سردى آورها زيان بيند . بنا به شروطى كه ذكر شد ، تا جوان است حواسش صاف است و اگر پير شد به زودى حواسش ناتوان مىشود . خرف مىشود . در پيرامونهاى سرش ترنجيدگى و خشك‌شدگى و گنديدگى روى مىدهد . زود پيرى به سراغش مىآيد ، صحتش درهم برهم است گاهى سرش سبك و مجراهاى سر ، بازند و گاهى سرگران و مجراها بند آمده‌اند . 8 - كسى كه مزاج مغزش سرد و تر است : بسيار مىخوابد و خوابش گران است . حواسش پرت است ، تنبل و گران‌خيز است . زوائد زياد از سرش سرازير است . دير طاس مىشود . زود به نزله مبتلا مىگردد . تا اينجا راجع به سوء مزاج مغز صحبت كرديم و در آينده راجع به ورمها و غيره كه در مغز باشند و از نشانىها ، آنها را بشناسيم شرح مفصل خواهيم داد . فصل نوزدهم جستن حال مغز از بيماريهاى مختلف اين فصل و فصلى كه قبل از اين فصل آمد ، دستوراتى را در بر دارند كه از راه به كار بردن آنها بتوانى علائم بيماريهاى مغز را دريابى ! و تو حتما بايد رهنمونيهاى مرا در اين زمينه ازبر كنى و